Prawidłowa opieka ginekologiczna to kluczowy element dbania o swoje zdrowie. Regularne wizyty u ginekologa oraz wykonywanie odpowiednich badania raz w roku pozwalają na wczesne wykrycie nieprawidłowości i wdrożenie adekwatnego leczenia. Dzięki temu można uniknąć poważnych komplikacji, przy jednoczesnym zachowaniu komfortu psychicznego i fizycznego.
Badania podstawowe – cytologia i badanie piersi
Cytologia (test Papanicolaou)
Cytologia szyjki macicy to jedno z najważniejszych badań profilaktyka raka szyjki macicy. Polega na pobraniu wymazu z nabłonka kanału szyjki macicy i badaniu komórek pod mikroskopem. Wynik może być: negatywny (brak zmian), niejednoznaczny (ASC-US, LSIL) lub wskazujący na poważniejsze zmiany (HSIL, CIN). Jeśli wynik jest nieprawidłowy, konieczne jest pogłębienie diagnostyka w postaci kolposkopii lub biopsji.
- Wykonywana co 12 miesięcy u kobiet w wieku 25–59 lat
- Wcześniejsze badanie po niepokojących wynikach
- Pomaga wykryć zmiany przedrakowe i nowotworowe
Samobadanie piersi i badanie lekarskie
Samobadanie piersi jest prostą metodą, którą każda kobieta może wykonywać samodzielnie w domowym zaciszu. Należy obserwować kształt, wielkość i skórę gruczołów piersiowych, a także wyczuwać ewentualne guzki. Badanie fizykalne u ginekologa lub onkologa jest bardziej szczegółowe i obejmuje palpacyjne sprawdzenie wszystkich struktur piersi oraz węzłów chłonnych.
- Samodzielne badanie raz w miesiącu
- Badanie lekarskie przynajmniej raz w roku
- USG piersi w razie wykrycia zmian palpacyjnych
Badania obrazowe i hormonalne
Ultrasonografia ginekologiczna (USG)
USG narządu rodnego to badanie obrazowe, które pozwala ocenić stan macicy, jajników, jajowodów i otaczających tkanek. Wyróżnia się dwie techniki:
- Trzewna – przez powłoki brzuszne, mniej dokładna u kobiet z dużą ilością tkanki tłuszczowej
- Transwaginalna – przezpochwowa, bardziej precyzyjna w ocenie struktur miednicy
Ultrasonografia umożliwia wykrycie torbieli, mięśniaków, endometriozy czy polipów. Zaleca się wykonywać ją przynajmniej raz w roku w ramach kontroli diagnostyka ginekologicznego.
Badania hormonalne i krwi
Ocena profilu hormonalnego może być niezbędna w przypadku nieregularnych cykli miesiączkowych, problemów z płodnością czy objawów menopauzy. Podstawowe badania to:
- TSH, FT3, FT4 – ocena funkcji tarczycy
- FSH, LH, estradiol, progesteron – badania cyklu miesiączkowego
- Prolaktyna – przy zaburzeniach miesiączkowania i laktacji
Dodatkowo, rutynowe badanie morfologii krwi pozwala na ocenę ogólnego stanu zdrowia i wykrycie anemii czy stanów zapalnych.
Profilaktyka HPV i szczepienia
Testy na obecność HPV
Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest główną przyczyną raka szyjki macicy. Testy genetyczne pozwalają wykryć obecność onkogennych typów wirusa (m.in. 16, 18). Badanie to warto wykonywać co 3–5 lat, w zależności od wyniku cytologii i wieku pacjentki. W przypadku dodatniego wyniku wskazana jest częstsza kontrola.
Szczepienia przeciw HPV
Szczepienia przeciwko wybranym szczepom wirusa HPV stanowią jedną z najskuteczniejszych metod profilaktyka przed nowotworami narządu rodnego. Zaleca się je dla dziewcząt i chłopców w wieku przedpokwitaniowym, ale również dla młodych dorosłych, którzy nie mieli kontaktu z wirusem. Preparaty obejmują szczepy 6, 11, 16 i 18.
Znaczenie badania ginekologicznego
Wczesne wykrywanie zmian
Regularne kontrole ginekologiczne umożliwiają wykrycie nieprawidłowości na wczesnym etapie, gdy leczenie jest mniej inwazyjne i przynosi lepsze rokowania. Dotyczy to nie tylko stanów nowotworowych, ale także torbieli jajników, mięśniaków czy endometriozy.
Konsultacje i edukacja
Wizyta u ginekologa to także doskonała okazja do omówienia wszelkich wątpliwości związanych z antykoncepcją, trybem życia czy planami rozrodu. Specjalista może doradzić odpowiednie środki, dostosowane do indywidualnych potrzeb, oraz wskazać źródła wiarygodnych informacji.
