Infekcje intymne stanowią jedno z najczęstszych schorzeń w gabinecie ginekologicznym. Choć wiele z nich przebiega łagodnie, nieleczone lub nawracające mogą prowadzić do poważnych konsekwencji dla płodności kobiety. W poniższym artykule omówimy najważniejsze aspekty związane z etiologią, diagnostyką oraz profilaktyką, zwracając szczególną uwagę na mechanizmy, które wpływają na funkcjonowanie układu rozrodczego.
Przyczyny i rodzaje infekcji intymnych
Intymne infekcje wywołują różnorodne czynniki patogenne, które zaburzają równowagę mikrobioty pochwy i szyjki macicy. Do najczęściej spotykanych zaliczamy:
- Bakteryjna waginoza – nadmierny rozwój bakterii Gardnerella vaginalis kosztem pałeczek kwasu mlekowego.
- Infekcje grzybicze (Candida spp.), objawiające się białawą wydzieliną i świądem.
- Rzęsistkowica – efekt działalności pierwotniaka Trichomonas vaginalis.
- Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorrhoeae, odpowiedzialne za rzeżączkę i chlamydiozę.
Wszystkie te patogeny mogą wnikać do dróg rodnych i wywoływać miejscowe stany zapalne. Nieleczone lub wielokrotnie nawracające infekcje sprzyjają uszkodzeniom nabłonka, co zwiększa ryzyko rozprzestrzeniania się procesu zapalnego w głąb jamy macicy i jajowodów.
Mechanizmy wpływu infekcji intymnych na płodność
Stan zapalny to kluczowy czynnik upośledzający zdolność do poczęcia. Poniżej przedstawiono główne mechanizmy:
1. Uszkodzenie nabłonka jajowodów
Przewlekłe zapalenie jajowodów – tzw. salpingitis – prowadzi do zwłóknień i zrostów. W efekcie proces transportu komórki jajowej i plemników jest zaburzony. Zrosty mogą powodować niedrożność jajowodów, zwiększając ryzyko ciąż ektopijnej.
2. Zaburzenia hormonalne
Infekcje intymne mogą pobudzać wydzielanie cytokin prozapalnych. Długotrwała << cytokinoza >>(nadmiar cytokin) wpływa negatywnie na funkcjonowanie osi podwzgórze – przysadka – jajniki, co zaburza cykl miesiączkowy i proces owulacji.
3. Zmiany w pH i mikroflorze
Zachwianie kursu produkcji kwasu mlekowego przez Lactobacillus podnosi pH środowiska pochwy. Wyższe pH sprzyja rozwojowi patogenów, które mogą migrować dalej do ujścia szyjki macicy, zaburzając filtr plemników na poziomie kanału szyjki.
Diagnostyka i ocena ryzyka
Wczesne rozpoznanie to podstawa ochrony płodności. Ginekolog w trakcie wizyty może zastosować:
- Wywiad medyczny dotyczący dolegliwości i historii zakażeń.
- Badanie ginekologiczne z oceną stanu śluzówki i wydzieliny.
- Posiewy mikrobiologiczne oraz testy NAAT (amplifikacja kwasów nukleinowych) w kierunku Chlamydia trachomatis i Neisseria gonorrhoeae.
- Badanie cytologiczne (PAP) pozwalające na wykluczenie zmian przednowotworowych.
- USG dopochwowe w razie podejrzenia zapalenia przydatków (przydatki to jajniki i jajowody).
Dodatkowo ocenie podlega profil immunologiczny i ewentualne współistnienie chorób przenoszonych drogą płciową. W przypadku nawracających infekcji warto rozważyć badania w kierunku zaburzeń odporności, np. niedoborów immunoglobulin.
Leczenie i profilaktyka zaburzeń płodności
Skuteczna terapia powinna być ukierunkowana na:
1. Eradykację patogenu
- Antybiotyki (np. metronidazol w bakteryjnej waginozie, tetracykliny w chlamydiozie).
- Leki przeciwgrzybicze (flukonazol, klotrimazol) w infekcjach Candida.
- Leki przeciwpierwotniakowe (np. metronidazol w rzęsistkowicy).
W terapii należy uwzględnić partnera seksualnego, aby zapobiec reinfekcji. Często wskazane jest powtórzenie badania kontrolnego po 2–4 tygodniach od zakończenia leczenia.
2. Odbudowę mikroflory
Po eradykacji patogenów warto sięgnąć po probiotyki dopochwowe zawierające szczepy Lactobacillus. Pomagają one przywrócić fizjologiczne pH oraz barierę ochronną nabłonka.
3. Monitorowanie i wsparcie hormonalne
W przypadku zaburzeń cyklu kobiety planujące ciążę mogą wymagać wsparcia w postaci leków regulujących owulację (np. clomifen) lub uzupełnienia niedoboru hormonów (np. progesteronu).
4. Edukacja i profilaktyka wtórna
- Regularne badania ginekologiczne co 6–12 miesięcy.
- Stosowanie prezerwatyw celem redukcji ryzyka zakażeń przenoszonych drogą płciową.
- Unikanie długotrwałego stosowania irygacji pochwy.
- Higiena intymna z użyciem delikatnych, bezzapachowych środków myjących.
Komplikacje nieleczonych infekcji
Brak odpowiedniej interwencji medycznej może skutkować:
- Zapalenie przydatków – ból i ryzyko powstania torbieli jajnikowych.
- Tworzenie się zrostów w jamie miednicy, co ogranicza mobilność jajowodów.
- Zakażenia wewnątrzmaciczne, prowadzące do poronień.
- Zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego i innych powikłań ciąży.
Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i pełne leczenie każdej infekcji intymnej.
