W kręgu ginekologii jednym z częstych problemów, z jakimi spotykają się pacjentki, jest nadżerka szyjki macicy. To schorzenie budzi liczne pytania i niepokój, dlatego warto przybliżyć jego istotę, metody wykrywania oraz sposoby terapii.
Anatomia i funkcja szyjki macicy
Szyjka macicy to dolna, wąska część macicy łącząca jamę macicy z pochwą. W budowie wyróżnia się:
- część pochwową, pokrytą nabłonkiem wielowarstwowym płaskim,
- część nadpochwową, wysłaną nabłonkiem jednowarstwowym walcowatym.
Zmiana granicy między tymi dwoma typami nabłonka, zwana strefą przejściową, jest miejscem, gdzie najczęściej dochodzi do rozwoju patologii. Szyjka macicy pełni kluczową rolę w ochronie dróg rodnych przed infekcjami, bierze udział w procesach rozrodczych i porodzie. Jej prawidłowe funkcjonowanie zapewnia prawidłową barierę immunologiczną oraz produkcję śluzu, który moduluje środowisko mikrobiologiczne pochwy.
Przyczyny i objawy nadżerki szyjki macicy
Nadżerka szyjki macicy to ubytek nabłonka wielowarstwowego, odsłaniający warstwę pojedynczego nabłonka walcowatego. Może być wynikiem różnych czynników, wśród których najczęściej wymienia się:
- infekcje bakteryjne i wirusowe (np. Chlamydia trachomatis, HPV),
- zaburzenia hormonalne, zwłaszcza w okresie dojrzewania i okołomenopauzalnym,
- uszkodzenia mechaniczne, np. w wyniku zabiegów ginekologicznych lub porodu,
- przewlekłe stany zapalne,
- nadmierne stosowanie środków drażniących, np. dezodorantów intymnych czy irygacji pochwy.
Objawy nadżerki bywały dyskretne lub nieobecne, dlatego kobiety często dowiadują się o niej dopiero podczas badania ginekologicznego. Do najczęstszych dolegliwości zalicza się:
- wydzielinę o różnym charakterze (śluzowo-ropna, wodnista),
- krwawienia kontaktowe (po stosunku),
- ból lub pieczenie w okolicy intymnej,
- uczucie dyskomfortu podczas badania.
Należy podkreślić, że u wielu pacjentek nadżerka przebiega bezobjawowo, dlatego istotna jest regularna kontrola stanu szyjki macicy.
Diagnostyka i metody leczenia
Diagnostyka
Wczesne wykrycie nadżerki umożliwia skuteczną terapię i zapobiega powikłaniom. Do podstawowych metod diagnostycznych należą:
- cytologia szyjkowa (Pap test) – pozwala ocenić zmiany komórkowe,
- kolposkopia – bezbolesne badanie z użyciem specjalnego mikroskopu, które umożliwia ocenę wyglądu nabłonka pod powiększeniem,
- biopsja – pobranie wycinka tkanki z miejsca nadżerki w celu wykluczenia zmian przednowotworowych,
- testy na obecność HPV i innych patogenów,
- USG przezpochwowe – ocena struktury szyjki i przydatków.
Leczenie zachowawcze i zabiegowe
Wybór metody terapii zależy od wielkości ubytku, obecności objawów oraz wyników badań dodatkowych. Podstawowe możliwości leczenia obejmują:
- terapię farmakologiczną: leki antybakteryjne, przeciwzapalne i hormonalne – w przypadku zaburzeń hormonalnych,
- leczenie zabiegowe:
- koagulacja laserowa – usuwanie zmienionego nabłonka za pomocą wiązki laserowej,
- kriochirurgia – wymrażanie tkanki ciekłym azotem,
- elektrokoagulacja – wypalanie ubytku za pomocą prądu stałego,
- LEEP (loop electrosurgical excision procedure) – nacinanie pętlą drucianą pod napięciem elektrycznym.
Warto zaznaczyć, że każda z metod ma swoje zalety i ograniczenia. Na przykład kolposkopia pozwala dokładnie ocenić granice zmiany przed zabiegiem, a metody mniej inwazyjne, jak kriochirurgia, charakteryzują się krótszym okresem gojenia, ale mogą być mniej precyzyjne przy głębszych ubytkach.
Zapobieganie, profilaktyka i higiena intymna
Kluczowym elementem walki z nadżerką jest profilaktyka. Regularne badania i właściwa higiena intymna zapobiegają rozwojowi patologii. Rekomendacje obejmują:
- regularne cytologie i badanie ginekologiczne co najmniej raz w roku,
- stosowanie prezerwatyw – ochrona przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową,
- unikanie irygacji pochwy – zachowanie naturalnej flory bakteryjnej,
- dobór odpowiednich środków myjących o neutralnym pH,
- zdrowy styl życia i unikanie używek – ma wpływ na układ immunologiczny.
Profilaktyka ma na celu nie tylko wczesne wykrywanie zmian, ale również ograniczenie ryzyka nawrotów i komplikacji.
Powikłania i znaczenie w monitorowaniu ginekologicznym
Nieleczona nadżerka może sprzyjać:
- rozwojowi przewlekłych stanów zapalnych,
- większemu ryzyku infekcji wtórnych,
- potencjalnym zmianom przednowotworowym przy współistnieniu wirusa HPV,
- trudnościom w przeprowadzeniu dokładnej cytologii w przyszłości.
Dlatego każda kobieta powinna traktować regularne wizyty u ginekologa jako istotny element dbania o zdrowie. Badanie szyjki macicy to nie tylko kontrola w kierunku nadżerki, ale także możliwość wczesnego wykrycia innych groźnych zmian.
