Badanie USG ginekologiczne to jedna z podstawowych metod diagnostyka schorzeń kobiecych narządów płciowych. Pozwala w sposób nieinwazyjny i bezbolesny ocenić budowę macicay, jajników oraz endometrium. Dzięki wysokiej czułośći i precyzja techniki ultrasonograficznej możliwe jest wczesne wykrycie zmian patologicznych oraz monitorowanie terapii. W niniejszym artykule omówimy krok po kroku, jak przebiega badanie ginekologiczne z wykorzystaniem ultradźwięków, jakie są wskazania, przeciwwskazania oraz jak interpretować wyniki.
Przygotowanie do badania
Odpowiednie przygotowanie pacjentki wpływa na jakość uzyskanego obrazu. Przed przystąpieniem do procedury należy uwzględnić kilka kluczowych zaleceń:
- Pełny pęcherz moczowy –komfort pacjentki podczas USG przez powłoki brzuszne jest większy, gdy pęcherz jest umiarkowanie wypełniony.
- Unikanie napojów gazowanych – nadmierne gazy jelitowe mogą utrudnić ocenę narządów.
- Post bez ciężkostrawnych posiłków – przynajmniej 2–3 godziny przed badaniem.
- Zabranie dotychczasowej dokumentacji medycznej – ułatwia porównanie wyników i ocenę dynamiki zmian.
- Wywiad ginekologiczny – aktualne dolegliwości, cykl miesiączkowy, ewentualne wcześniejsze operacje.
Przebieg badania USG ginekologicznego
Ultrasonografia przez powłoki brzuszne
Wstępna ocena narządu rodnego często odbywa się z użyciem głowicy umieszczonej na spojeniu łonowym. Metoda ta pozwala nieinwazyjnie zobaczyć orientacyjną strukturę macicay i pęcherzyków w jajnikach. Kroki procedury:
- Nałożenie żelu do badań ultrasonograficznych na powłoki brzuszne.
- Delikatne przesuwanie głowicy w różnych kierunkach, aby uzyskać przekroje podłużne, poprzeczne i skośne.
- Ocena kształtu, wielkości i echostruktury macicay oraz przydatków.
- Dokumentacja zdjęć pomiarowych – grubość endometrium, objętość jajników, wielkość ewentualnych pęcherzyków (pęcherzyków).
Ultrasonografia przezpochwowa
Technika przezpochwowa umożliwia uzyskanie wyjątkowo szczegółowego obrazu narządów miednicy mniejszej i jest szczególnie przydatna przy podejrzeniu małych zmian ogniskowych lub w ocenie wczesnej ciąży. Przebieg badania:
- Pacjentka zgina nogi w stawach kolanowych i biodrowych, układając się na leżance z podniesionymi i ugiętymi nogami.
- Wprowadzenie specjalnej, osłoniętej rękawem i nasączonej żelem głowicy do pochwy.
- Precyzyjne manewrowanie głowicą, aby zobrazować jajniky, macicaę, strukturę endometrium i przydatki.
- Wykonanie pomiarów długości, szerokości i grubości ocenianych struktur oraz rejestracja ewentualnych zmian patologicznych.
Wskazania i przeciwwskazania
- Wskazania do USG ginekologicznego:
- Regularne monitorowanie owulacji i pęcherzyków (pęcherzyków).
- Nieprawidłowe krwawienia z dróg rodnych.
- Bóle miednicy mniejszej o nieznanej etiologii.
- Ocena stanu pacjentek z podejrzeniem torbieli lub guzów jajnika.
- Monitorowanie rozwoju ciąży we wczesnym okresie (ciaża).
- Przeciwwskazania względne i bezwzględne:
- Brak zgody pacjentki (badanie jest dobrowolne).
- Aktywne stany zapalne narządów rodnych (należy odroczyć badanie do czasu ustąpienia objawów).
- Uszkodzenia błony śluzowej pochwy – przy USG przezpochwowym może być bolesne.
- W przypadku osób dziewic zwykle zaleca się początkowo metodę przezbrzuszną.
Interpretacja wyników
Prawidłowy obraz USG ginekologicznego pokazuje symetryczną budowę macicay z wyraźnie zarysowanym endometrium o odpowiedniej grubości zależnej od fazy cyklu. Jajniki powinny mieścić się w normach wielkościowych i zawierać prawidłowe pęcherzyki. W wypadku stwierdzenia odchyleń kluczowe jest określenie charakteru zmiany:
Cysty i pęcherzyki czynnościowe
Zazwyczaj mają one cienką ścianę oraz jednorodne echo. Często ulegają samoistnemu wchłonięciu lub pękają w naturalnym cyklu.
Torbiele i guzy
Charakteryzują się grubszy ścianami, mogą mieć wewnętrzne przegrody, złożone echostruktury lub obecność wolnego płynu w zatoce Douglasa. Wymagają dalszej diagnostyki – rezonansu magnetycznego lub biopsji.
Zmiany w endometrium
Grubość endometrium ocenia się w milimetrach. Zbyt cienkie może wskazywać na zanikowe procesy, a zbyt grube na polipy lub przerost patologiczny. Kolejną metodą jest histeroskopia diagnostyczna.
Znaczenie badania dla zdrowia kobiety
Regularne wykonywanie USG ginekologicznego pozwala na wczesne wykrywanie patologii, co zwiększa skuteczność leczenia. Metoda ta ma kluczowe znaczenie w opiece nad pacjentkami planującymi ciążę oraz monitorowaniu pacjentek onkologicznych. Dzięki ultrasonografii lekarz może na bieżąco oceniać efekty terapii hormonalnej czy chirurgicznej.
