Infekcje grzybicze narządów płciowych stanowią istotne wyzwanie w ginekologii, często wiążąc się z dyskomfortem i zaburzeniem codziennego życia. Warto poznać charakterystyczne objawy oraz sposoby diagnostyki i leczenia, aby szybko zareagować i przywrócić równowagę mikrobiologiczną. Niniejszy artykuł prezentuje kluczowe informacje na temat symptomów, przyczyn, metod badawczych oraz działań profilaktycznych związanych z infekcjami grzybiczymi.
Podstawowe informacje o infekcjach grzybiczych dróg rodnych
Najczęściej za rozwój zakażeń w obrębie pochwy odpowiada grzyb z rodzaju Candida, zwłaszcza Candida albicans. Drożdżaki te stanowią naturalny składnik flory pochwy, ale w określonych warunkach zaczynają się nadmiernie namnażać, prowadząc do nieprzyjemnych dolegliwości. W populacji kobiet w wieku rozrodczym ryzyko wystąpienia grzybicy pochwy sięga nawet 75%, a odsetek nawrotów bywa wysoki.
Mechanizmy rozwoju
- Przebicie bariery ochronnej nabłonka przez patogenne szczepy grzybów.
- Zmiany w pH pochwy sprzyjające rozwojowi drożdżaków (alkalizacja środowiska).
- Obniżenie lokalnej odporności, np. na skutek antybiotykoterapii.
Znaczenie równowagi mikroflory
Zachowanie odpowiedniego stosunku bakterii kwasu mlekowego do grzybów jest kluczowe dla obrony przed infekcją. Zaburzenia tej równowagi mogą skutkować nadmiernym wzrostem pleśni lub drożdży, co przejawia się szeregiem uciążliwych symptomów.
Najczęstsze objawy infekcji grzybiczej
Wczesne rozpoznanie infekcji jest możliwe dzięki charakterystycznym dolegliwościom. Do najważniejszych symptomów należą:
- Swędzenie i intensywne pieczenie okolic sromu oraz pochwy.
- Obfite, białe, serowate upławy o konsystencji przypominającej twarożek.
- Obrzęk i zaczerwienienie błony śluzowej, czasem pęknięcia i mikrourazy.
- Ból podczas oddawania moczu (dyzuria) lub współżycia (dyspareunia).
- Nieprzyjemny zapach, chociaż często jest łagodny lub brak go w ogóle.
W niektórych przypadkach mogą wystąpić objawy ogólne, takie jak uczucie zmęczenia czy podwyższona temperatura ciała, ale zazwyczaj zakażenie grzybicze ogranicza się do sfer intymnych.
Przyczyny i czynniki ryzyka
Na rozwój infekcji wpływa wiele elementów środowiskowych i zdrowotnych:
- Antybiotykoterapia – zaburza naturalną florę bakteryjną.
- Cukrzyca – podwyższony poziom glukozy sprzyja namnażaniu grzybów.
- Zmiany hormonalne – np. ciąża, menopauza, zespół policystycznych jajników.
- Antykoncepcja hormonalna – może modyfikować pH i skład wydzieliny.
- Niskie spożycie probiotyków oraz dieta bogata w cukry proste.
- Stosowanie ciasnej bielizny z syntetycznych materiałów.
- Słaba higiena intymna lub zbyt intensywne kąpiele w gorącej wodzie.
Rozpoznanie i eliminacja czynników sprzyjających jest podstawowym krokiem w terapii i zapobieganiu nawrotom.
Diagnostyka i badania
Rzetelna ocena stanu zdrowia pochwy wymaga wykonania kilku badań:
Badanie mikroskopowe
Polega na ocenie wymazu z pochwy w preparacie bezpośrednim, pozwalającym uwidocznić drożdżaki, hyfy czy zarodniki.
Ocena pH pochwy
Grzybica zwykle przebiega przy pH w zakresie ≤ 4,5. Wzrost pH może sugerować inne infekcje, np. bakteryjne.
Posiew na podłożu Sabouraud
Dzięki inkubacji możliwe jest określenie gatunku Candida i wrażliwości na leki przeciwgrzybicze.
Testy molekularne
Coraz częściej stosowane, dają precyzyjny wynik i wykrywają nawet niewielkie ilości patogenów.
Leczenie i profilaktyka
Skuteczna terapia opiera się na indywidualnym doborze leków oraz modyfikacji stylu życia:
- Leki miejscowe – kremy, globulki lub żele z klotrimazolem, mikonazolem czy nystatyną.
- Leki doustne – flukonazol podawany jednorazowo lub w cyklu kilku dawek.
- Probiotyki dopochwowe i doustne – przywracają równowagę mikroflory.
- Zmiana diety – ograniczenie cukrów prostych, zwiększenie spożycia warzyw i fermentowanych produktów mlecznych.
- Unikanie ciasnej odzieży, stosowanie bawełnianej bielizny.
- Regularna higiena intymna z płynami o odczynie zbliżonym do naturalnego pH.
- Kontrola glikemii u pacjentek z cukrzycą.
Zapobieganie nawrotom wymaga przestrzegania zaleceń ginekologa oraz świadomego dbania o zdrowie intymne.
